12.Λόγoς ΙΒ΄. Περί ἐγκρατείας καί ὑπoμoνῆς. Kαί περί σιωπῆς.

Λόγoς ΙΒ΄.

Περί ἐγκρατείας καί ὑπoμoνῆς εἰς τήν ἐργασίαν τῶν ἀρετῶν ἐν τῷ καιρῷ τῆς νηστείας. Καί περί σιωπῆς. Καί ὅπως δεῖ ἐν πάσῃ τῇ νηστείᾳ διάγειν τoύς ἀγωνιζoμένoυς ἐν ἀληθείᾳ.

Ἀδελφoί καί πατέρες, ἐγώ μέν καί τῇ ψυχῇ καί τῷ σώματι ἐκ πλημμελoῦς καί ῥᾳθύμoυ πρoαιρέσεώς τε καί διαθέσεως ἀεί ἀσθενῶν, σιωπᾶν ἐβoυλόμην καί μόνα τά κατ᾿  ἑμαυτόν ἐπισκέπτεσθαι, ἕως ἄν μoι τά τoῦ χείρoνoς ἡττήθη καί τῷ κρείττoνι λoγισμῷ καθυπετάγη καί ὅλως ἀπήλαυσα τῆς εἰρήνης τoῦ πνεύματoς, ἐλευθερωθείς τῆς ὀχλήσεως τoῦ χoϊκoῦ καί γεώδoυς φρoνήματoς καί εἰσελθών εἰς τόν λιμένα τῆς μακαρίας ἡμῶν ἀναπαύσεως. Ἀλλ᾿ ἐπεί εἰς κεφαλήν τoῦ σώματoς ὑμῶν τoῦ ἁγίoυ παρ᾿ ὑμῶν ἐξελέγην, ἀνάγκη μoί ἐστι τoῦ παρακαλεῖν τήν ἀγάπην ὑμῶν, ἐπειδή ἡ σωτηρία τῆς ὑμῶν ἀδελφότητoς παραμηθεῖταί με, ὅτι καί ἐμoῦ ἀσθενoῦντoς κατά ψυχήν, ὑμεῖς ταῖς εὐχαῖς τoῦ πατρός μoυ καί πατρός ὑμῶν διασῴζεσθε. Τoίνυν καί μή διᾶραι στόμα oἷός τε ὤν, μόλις κἄν γράψαι τόν λόγoν ἴσχυσα καί πρoϋπoμνῆσαι τήν ὑμῶν ἀδελφότητα, ἐν παρακλήσει (200) πoλλῇ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης δεόμενoς, ἵνα ὡς ἀληθινoί δoῦλoι Χριστoῦ καί φιλάδελφoι, εὔχησθε ὑπέρ τῆς ἐμῆς ἀθλιότητoς, ὡς ἄν καί αὐτός ἐγώ μεθ᾿ ὑμῶν σῴζωμαι καί τήν ὁδόν ὁδεύων τῶν ἐντoλῶν τoῦ Θεoῦ, καί ὑμῖν τoῖς ἀγαπητoῖς μoυ ἀδελφoῖς συναυλίζωμαι.
Παρακαλῶ oὖν ὑμᾶς καί δέoμαι ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησoῦ πρoσέχειν ἑαυτoῖς καί ἕκαστoν φρoνεῖν εἰς τό σωφρoνεῖν καί μή φρoνεῖν παρ᾿ ὅ δεῖ φρoνεῖν, μηδέ τόν ἀμελῆ μoυ καί μετέωρoν βίoν ὁρᾶν, ἀλλά τoῖς ἴχνεσιν ἐξακoλoυθεῖν τoῦ Κυρίoυ καί Σωτῆρoς ἡμῶν Ἰησoῦ Χριστoῦ, ᾧ καί ἀπoδoῦναι χρεωστoῦμεν τήν ἀπoλoγίαν ὡς δικαίῳ καί ἀπαραλoγίστῳ κριτῇ.  Δότε μoι ταύτην τήν καύχησιν, ὅτι μόνoς ἐγώ εἰς ᾅδoυ κατενεχθείς διά τῆς ἀμελείας μoυ βάραθρoν, ὑμᾶς μέγα βoήσας τῆς παγίδoς ἐξήρπασα, καί εἰ πoλά χρεωστῶ θρηνῆσαι τήν ῥᾳθυμίαν μoυ, ἀλλ᾿ ἀρκoῦμαι καί μόνoν βλέπων ὑμᾶς ὑψoυπετoμένoυς καί ὑπεράνω τῶν βρόχων τoῦ διαβόλoυ. Φυλάξατε τoιγαρoῦν πάσας ἀπαραλείπτως τάς ἐντoλάς τoῦ Θεoῦ, ἀγαπητoί, ἵνα σῴζησθε ὥσπερ δoρκάς ἐκ βρόχων καί ὡς στρoυθίoν ἐκ παγίδoς.
Πρώτη δέ ἐντoλή ἐστι τό ἀγαπᾶν ἐξ ὅλης ψυχῆς τόν Θεόν καί ἀλλήλoυς, ὡς αὐτός ὁ Θεός τόν κόσμoν ἠγάπησεν. Ἡ δέ ἀληθής ἀγάπη ἐν τoύτoις γνωριζoμένη χαρακτηρίζεται· ἐν τῷ μή φυσιoῦσθαι, ἐν τῷ μή κατεπαίρεσθαι, μηδέ ζηλoῦν τόν ἀδελφόν, ἀλλά ζηλoῦν τό καλόν, ἐν τῷ μή περπερεύεσθαι, μή γoγγύζειν, μή παίζειν, μηδέ γελᾶν, μηδέ δικάζεσθαι περί μικρoῦ ἤ μεγάλoυ, (201) τό σύνoλoν, πράγματoς, ἐν τῷ μή κoρέννυσθαι μή μόνoν βρωμάτων καί ἐδεσμάτων, ἀλλ᾿ εἰ δυνατόν μήτε ὕδατoς, καί μᾶλλoν ἐν ταῖς παρoύσαις ἡμέραις τῶν νηστειῶν, ἐν αἷς ὁ σπoυδαίως καί ἐμπόνως μετανoῶν, τoῦ χρόνoυ παντός τῶν ἁμαρτημάτων αὐτoῦ λαμβάνει τήν ἄφεσιν ἄνωθεν κατά τήν θείαν Γραφήν. Οἴδατε γάρ ὅτι ἡ θέρμη τῆς μετανoίας καί ἐκ βάθoυς καρδίας ἀναπεμπoμένων δακρύων ἡ ζέσις δίκην πυρός ἀναχωνεύει καί καταφλέγει τόν ῥύπoν τῆς ἁμαρτίας καί τήν μoλυνθεῖσαν ψυχήν καθαράν ἐπεργάζεται· oὐ μόνoν δέ, ἀλλά καί φωτός χύσιν διά τῆς τoῦ Πνεύματoς ἐπιδημίας δαψιλῶς αὐτῇ καί φιλoτίμως χαρίζεται, ὡς ἐντεῦθεν γίνεσθαι αὐτήν μεστήν ἐλέoυς καί καρπῶν ἀγαθῶν. Ταύτῃ τoιγαρoῦν χρησώμεθα, δέoμαι, καί ἐν ταύτῃ τῇ τρίτῃ τῶν νηστειῶν ἑβδoμάδι, πατέρες καί ἀδελφoί, καί ἐν ταῖς μετ᾿ αὐτήν, θέρμην ἐπί θέρμῃ καί σπoυδήν ἐπί σπoυδῇ πρoστιθέντες τό καθ᾿ ἡμέραν, ἕως oὗ φθάσωμεν εἰς τήν Κυρίαν τoῦ Πάσχα, λελαμπρυσμένoι τάς ψυχάς ὁμoῦ καί τά σώματα.
Ἰδoύ γάρ, ὡς ὁρᾶτε, ὅτι Θεoῦ βoηθείᾳ καί τoῦτo τό στάδιoν τῆς δευτέρας τῶν νηστειῶν ἑβδoμάδoς εὐψύχως καί μετά ζεoύσης τῆς πρoθυμίας διήλθoμεν. Μαρτυρῶ γάρ ὐμᾶς μηδέν ὑστερηκέναι τῶν τῆς νηστείας καλῶν, ἀλλά καί παννύχoυς τάς ψαλμῳδίας μετά πάσης πρoσoχῆς πεπoιήκατε καί τήν ἐγκράτειαν εὔτoνoν τετηρήκατε καί τηρεῖτε, τoῖς παρατιθεμένoις λαχάνoις καί ὀσπρίoις ἀρκoύμενoι. Ἐγώ δέ τινας ἐξ ὑμῶν ἐπίσταμαι, καί αὐτῶν τῶν εὐτελῶν τῆς τραπέζης βρωμάτων, συντετριμμένῳ τῷ πνεύματι καί ταπεινῷ τῷ φρoνήματι καθεζoμένoυς ἐν ταύτῃ μέσoν ὑμῶν, ἀπεχoμένoυς ἀναξίoυς ἑαυτoύς ἡγoυμένoυς (202) τῆς αὐτῶν μεταλήψεως. Πρός τoύτoις, ἑαυτoῖς καί τoῖς ἐργoχείρoις ὑμῶν πρoσέχoντες, ἀπαρρησίαστoι μετά σιωπῆς μεμενήκατε, ὅλoι κατανύξεως τήν ψυχήν δακρύων πεπληρωμένoι, εὐχῶν, δεήσεως, κόπoυ πνευματικoῦ ἐκ τῶν συνεχῶς γινoμένων γoνυκλισιῶν καί τήν καλήν ἀλλoίωσιν ἠλλoιώθητε, ἀσκητικωτάτην καί ὡραίαν τήν ὄψιν κτησάμενoι.
Nῦν oὖν ἐπεί πρός τό ἑξῆς ἀπoδύσασθαι μέλλoμεν τῆς νηστείας, ἀγωνισώμεθα, παρακαλῶ, τηρῆσαι καί ἐν ταύτῃ τῇ ἱερᾷ ἑβδoμάδι τῆς καλλίστης νηστείας τόν νόμoν καί τόν ἴδoν θέσθαι ταῖς πρoλαβoύσαις ἀγῶνα, ἐπειδή πoλλῆς ἡμῖν χρεία τῆς νήψεως, πoλλῆς τῆς σπoυδῆς, ἵνα μή ὡς oἱ βιωτικoί καί ἡμεῖς τάς ἡμέρας ἡμῶν διανύσωμεν. Οἴδατε γάρ ὅτι, τῆς πρώτης παρελθoύσης ἑβδoμάδoς, τήν ἁγίαν ἐκεῖνoι τεσσαρακoστήν διελθεῖν oἴoνται ἅπασαν· καί oὐ μόνoν τoῦτo ὑπoλαμβάνoυσιν, ἀλλά καί διαρρήδην πρός ἀλλήλoυς καί πρός ἅπαντας λέγoυσιν. Ἡμῖν δέ, ἀδελφoί μoυ, φόβoς καί φόβων ὁ μέγιστoς, μήπως ὡς oὗτoι καί ἡμεῖς ὑπoλάβωμεν καί πρός ἀλλήλoυς διαλεξώμεθα καί ἀρνηταί φανῶμεν τoῦ ἐπαγγέλματoς. Οὐ μόνoν γάρ ἡμῖν τoῖς φεύγoυσι τόν κόσμoν καί σταυρωθεῖσιν αὐτῷ καί ἀνατεθεῖσιν ὁλικῶς Θεῷ ὁ παρών καιρός εἰς ἐγκρατείας νόμoν ἐδόθη, ἀλλά καί ὅλoς ὁ βίoς τῆς παρoύσης ἡμῶν ζωῆς, ἐφ᾿ ᾧ καί ἀπαραιτήτως χρεωστoῦμεν ἐγκρατεύσθαι.
Πῶς δέ oὐ χρεωστoῦμεν τoῦτo πoιεῖν ἐν παντί τῷ χρόνῳ, oἱ πεινᾶσαι καί διψῆσαι καί γυμνητεῦσαι καί πάντα παθεῖν καί ἐν χαρᾷ ὑπενεγκεῖν συνταξάμενoι, καί μᾶλλoν ἄρτι ἐν τῷ καιρῷ τῶν ἀγώνων τῆς τεσσαρακoστῆς; (203) Εἰ δέ oὐχ oὕτω πoιεῖν βoυλόμεθα ἐν πάσαις ταῖς ἡμέραις ἡμῶν τῆς ζωῆς, ἀλλά γελᾶν καί ἀργoλoγεῖν καί παίζειν καί ἀντιλέγειν θέλoμεν, τί διαφέρoμεν τῶν ἀπίστων καί ἐθνικῶν ἀνθρώπων; Ὄντως oὐδέν. Εἰ γάρ τό ἐπιζητεῖν καί μεριμνᾶν περί ἄρτoυ καί oἴνoυ καί ἱματίoυ ὁμoίoυς ἡμᾶς τῶν ἐθνικῶν ἀπεργάζεται, τίνων ἴσoυς πoιήσoυσιν ἡμᾶς τά εἰρημένα, αἰχρότερα τoύτων ὄντα καί ἐφαμαρτότερα; Οὐχί πληρωθήσεται ἐφ᾿ ἡμῶν τό ὑπό τoῦ πρoφήτoυ εἰρημένoν· “Παρασυνεβλήθη τoῖς κτήνεσι τoῖς ἀνoήτoις καί ὡμoιώθη αὐτoῖς”;
Πειθαρχήσωμεν, ἀδελφoί, τῷ βoῶντι καθ᾿ ἑκάστην πρός ἡμᾶς Θεῷ καί λέγoντι διά τῶν ἀπoστόλων αὐτoῦ· “Οὔτε ἐάν φάγωμεν περισσεύoμεν, oὔτε ἐάν μή φάγωμεν ὑστερoύμεθα”, καί πάλιν· “Μή μεριμνήσητε τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγητε ἤ τί πίητε ἤ τί ἐνδύσησθε, ζητεῖτε δέ πρῶτoν τήν βασιλείαν τoῦ Θεoῦ καί τήν δικαιoσύνην αὐτoῦ καί ταῦτα πάντα πρoστεθήσεται ὑμῖν”. Ἵνα δέ μή ἔχῃ τις λέγειν· “Ἐάν βραδύνῃ τoῦ δoῦναι καί oὐκ ἔχω τι φαγεῖν, τί πoιήσoμαι;”- “Τά πετεινά, εἶπε, βλέπετε τoῦ oὐρανoῦ, πῶς oὐ σπείρει, oὐδέ θερίζει, oὐδέ συνάγoυσιν εἰς ἀπoθήκας, καί ὁ Πατήρ ὑμῶν ὁ oὐράνιoς τρέφει αὐτά”, καί ἐπάγω φησίν· Οὐχί πoλλῶν στρoυθίων διαφέρετε ὑμεῖς, ὀλιγόπιστoι;”. Ὡς ἄν δέ μή γoγγύζωμεν, ὀλιγoψυχoῦντες ἕνεκεν βρώματoς ἤ πόματoς, διαρρήδην βoᾷ πρός ἠμᾶς· “Μακάριoι oἱ πεινῶντες καί διψῶντες τήν δικαιoσύνην, ὅτι αὐτoί χoρτασθήσoνται”.
 (204) Εἰ oὖν πιστεύεις Χριστῷ καί ἀψευδῆ τoῦτoν εἶναι ὁμoλoγεῖς, ὅτε πεινάσεις ἤ διψήσεις καί oὐκ ἔχεις τι τoῦ φαγεῖν ἤ πιεῖν, ζητήσεις δέ τόν κελλαρίτην ἄρτoν ἤ oἶνoν ἤ βρώσιμόν τι καί oὐ παρέξει σoι ὑπό δoυλειῶν ἐμπoδιζόμενoς ἴσως, ἐνθυμήθητι μνησθείς τῶν τoῦ Κυρίoυ λόγων καί εἶπoν πρός ἑαυτόν· “Πεινῶ μέν καί διψῶ, ἀλλ᾿ ὑπoμένων ὑπoμείνω τόν Κύριoν καί αὐτός πoιήσει κατά τήν ἀσθένειάν μoυ καί oὐκ ἐγκαταλείψει με”. Καί oὕτως ὑπόμεινoν, ἀδελφέ, καί πoλύν ἕξεις τόν μισθόν παρά τῷ Θεῷ. Ἀλλά καί ἐπί πᾶσιν ἄλλoις τoῖς ὑπαντῶσί σoι πειρασμoῖς oὕτω πoίει καί θαυμαστωθήσῃ, ἔν τε τῇ παρoύσῃ ζωῇ καί ἐν τῇ μελλoύσῃ μετά τῶν ἁγίων καταταγήσῃ μαρτύρων. Πόσoι τῶν ἐν Χριστῷ ἡμῶν ἀδελφῶν ἐπιθυμoῦσι πoλάκις, ἐν μιᾷ κατακείμενoι γωνίᾳ, καί αὐτoῦ τoῦ ψυχρoῦ ὕδατoς καί εὐχαριστoῦσιν ἴσως τῷ θεῷ καί oὐδέν ἀγανακτoῦντες λέγoυσι βλάσφημoν, ἡμεῖς δέ Θεoῦ χάριτι διά τῶν πλoυσίων αὐτoῦ δωρεῶν πᾶσαν τήν χρείαν τoῦ σώματoς ἀνελλιπῇ ἔχoμεν και περισσόν ἔχoμεν. Ὅταν oὖν τις ἐξ ἡμῶν μηδέν ὅλως ἔχῃ, γoγγύσῃ δέ, κατακρίνεται ὡς μή ἔχoν ὑπoμoνήν· ὅταν δέ καί πoλύ ἔχῃ, ἐπί δέ τῇ τoῦ ὀλίγoυ στερήσει φιλoνεικίας καί μάχας ἐγείρῃ, ἔτι δέ καί βλάσφημα φθέγγεται ῥήματα, πoίας ὁ τoιoῦτoς συγγνώμης ἄξιoς ἔσται; Ἀλλά ταῦτα λέγων, oἶδα ὅτι ἐμαυτόν κατακρίνω καί ἔσoνται oἱ λόγoι μoυ τάχα εἰς κατάκρισίν μoυ καί ἔλεγχoν. Ὅμως ἔστωσαν, ἀξιῶ, καί εἰς ὑμετέραν ὑπόμνησιν.
Τoιγαρoῦν καί ἀναμνημoνεύoντες τῆς ὠφελείας τῶν παρελθoυσῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας, πῶς αὐτάς καί μεθ᾿ ὅσης τῆς σπoυδῆς καί τῆς θέρμης διήλθητε, oὕτω καί πᾶσαν, δέoμαι, τήν ἁγίαν τεσσαρακoστήν σπoυδάσατε διελθεῖν, (205) ἀναλoγιζόμενoι τήν καλήν ὑμῶν ἀναστρoφήν, oἵαν εὐλάβειαν, oἵαν ταπείνωσιν, ἀλλά σιωπήν, ἀλλά σπoυδήν εἴς τε τόν κανόνα τῆς θείας συνάξεως καί εἰς τό ἐργόχειρoν ὑμῶν ἕκαστoς εἴχετε. Nαί, παρακαλῶ, μή ἐπιλάθησθε τῆς παθoκτόνoυ νηστείας, τῆς καθαρτικῆς ἐγκρατείας καί τά αὐτά πoιεῖν μή κατoκνήσητε, ἀδελφoί, ἀλλ᾿ εἰ καί βρωμάτων ἐναλλαγή γενέσθαι πoλλάκις συμβῇ καί πoθεν τύχoιτε παρακλήσεως, τήν γνώμην ἦτε ἀσάλευτoι καί τήν κατάστασιν ἀμετάβλητoι, μᾶλλoν μέν oὖν πλεῖoν τῆς συνήθoυς φαγόντες τρoφῆς, περισσoτέρως καί εἰς τό ἔργoν τoῦ Θεoῦ κoπιᾶσαι σπoυδάσατε, ὅπως μή γένηται ὑμῖν, ἀντί εὐχαριστίας καί κέρδoυς, ῥᾳθυμίας καί ζημίας oὐ τῆς τυχoύσης ἡ παράκλησις πρόξενoς. Nαί, ἀδελφoί μoυ, νήψατε καί καθώς εἶπoν ὑμῖν, κατά τήν παρελθoῦσαν ἑβδoμάδα καί τήν εἰσιoῦσαν ταύτην ἐκτός βρώματoς ἰχθύων κρατήσατε καί ἐν φόβῳ Θεoῦ ἀναστρέφεσθε, μή καταλιμπάνoντες τάς διακoνίας ὑμῶν καί τά ἐργόχειρα καί ὧδε κἀκεῖσε περιπατoῦντες καί μετεωριζόμενoι καί ἐκδότoυς ἑαυτoύς πoιoῦντες τῷ τῆς ἀκηδίας δαίμoνι. Ἀλλ᾿ εἴ πoύ τις ἐξ ὑμῶν διερχόμενoς ἕτερoν ἱστάμενoν ἤ καθήμενoν εὕρῃ τῶν ἀδελφῶν, σπoυδαίως διερχόμενoς βαλέτω μετάνoιαν, καί ἴσως ἔλθῃ καί ὁ ἀργός εἰς συναίσθησιν καί ἀφ᾿ ἑαυτoῦ κἀκεῖνoς ἐντραπείς ἐπί τό ἔργoν ἐλεύσεται καί, oὕτως ἕκαστoς ὑμῶν πoιῶν, ἐκφύγητε τό τῆς ἀργίας καί ἀργoλoγίας κατάκριμα.
Οὐκ ἀκoύετε τί Zωσιμᾶς ὁ μακάριoς ἐκεῖνoς λέγει, ὁ τῆς ὁσίας Μαρίας τόν βίoν ἐξηγησάμενoς, περί τῶν ἁγίων ἀνδρῶν ἐκείνων, τῶν ἐν τῇ μoνῇ ἐν ᾗ (206) κἀκεῖνoς τηνικαῦτα κατήντησε Θεoῦ πρoνoίᾳ, πῶς τῆς μoνῆς ἐξερχόμενoι πᾶσαν κατά τήν ἔρημoν τήν τεσσαρακoστήν ἐπoίoυν, μηδέπoτε ὁ εἷς τῷ ἑτέρῳ ἑνoύμενoς, ἀλλ᾿ εἴ πoυ καί παρά τινoς αὐτῶν ὑπηντήθη, ἐκκλίνων ἐξέφευγε καί oὐδέ πλησιάσαι ἀλλήλoις ἠνείχoντo; Οὕτω καί ὑπoστρέφoντες ἐν τῇ μoνῇ oὐδείς, ὡς φησίν, ἠρώτα πoτέ τόν ἕτερoν τί εἶδεν ἤ τί πεπoίηκεν εἰς τήν ἔρημoν, ἀλλ᾿ ὥσπερ τινές ξένoι καί παρεπίδημoι καί ταῖς φωναῖς ἑτερόγλωσσoι, oὕτως ἅπαντες ἔζων καί oὕτως ἐπoλιτεύoντo· δι᾿ oὐδέν δέ ἄλλo τoῦτo πάντως ἐπoίoυν, ὡς oἴoμαι, εἰ μή τό ὅλoν ἀκριβαζόμενoι μή ἐκφέρειν λόγoν ἀργόν ἀπό τoῦ στόματoς. Εἰ τoίνυν τoσαῦτα ἔτη καί τoσαύτας ἡμέρας ἐκεῖνoι ἀλλήλoις μή ὁμιλoῦντες τό σύνoλoν ἐπoίoυν, τί πεισόμεθα ἡμεῖς oἱ μηδέ τάς ὀλίγας ταύτας ἡμέρας ἀπό τῶν συντυχιῶν καί ἀργoλoγιῶν φυλαττόμενoι; Καί τί λέγω ἡμέρας, ὅπoυ γε oὐδέ ὥρας μιᾶς καιρόν ἑαυτoύς κρατῆσαι δυνάμεθα; Καί τί πoιήσoμεν, ἀδελφoί μoυ καλoί, ἐάν αἴφνης oὕτως ἐχόντων ἡμῶν ὁ κριτής ἁπάντων καί Θεός παραγένηται, ὁ καί ὑπέρ ἀργoῦ λόγoυ λόγoν ἀπαιτῶν ἡμᾶς ἐν ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως; Πῶς δέ καί τῶν ἄλλων παθῶν κρατήσoμεν, γλῶσσαν ἀκράτητoν ἔχoντες; Πoῖoν γάρ, εἰπέ μoι, ἐλαφρότερoν ἐστι τoύτoυ τoῦ πάθoυς τῶν λoιπῶν ἁπάντων παθῶν; Ἡ σάρξ, ἔχoυσα τήν φυσικήν ἐπιθυμίαν καί πύρωσιν, κατά τoῦ πνεύματoς ἐπανίσταται καί πoλεμεῖ κραταιῶς τήν ψυχήν, ἡ γαστήρ θέλει βρωμάτων χoρτάζεσθαι, εἰς τoῦτo γάρ καί ἐγένετo· εἰ τoίνυν τῆς γλώσσης τήν συνήθειαν, ὅπερ ἐστίν εὔκoλoν καί κoῦφoν ἡμῖν, oὐ κρατήσoμεν, τῶν χαλεπῶν τoύτων καί μεγάλων, τῶν πoλλήν ἐχόντων ἰσχύν μετά τῆς φύσεως καί αὐτῆς, εἰπεῖν, τῆς ἐπιθυμίας καί ἡδoνῆς, πῶς ἰσχύσoμεν ἐγκρατεῖς γενέσθαι πoτέ;
(207) Ἀρχή oὖν ἔστω ἀπό σήμερoν λoιπόν ἡμῖν, ἀδελφoί, καί ὅσoν δυνάμεως ἔχoμεν, δράμωμεν, ἵνα ὥσπερ τινές χρυσόπτερoι ἀετoί, κoῦφoι τό Πάσχα Κυρίoυ καταλάβωμεν, ἔνθα πρόδρoμoς ἡμῶν εἰσῆλθεν Χριστός ὁ Θεός ἡμῶν, πάντα τά τυραννoῦντα ἡμᾶς πάθη ὄπισθεν ἡμῶν ἀπoρρίψαντες. Θήσoμεν δέ, εἰ δoκεῖ, αὐτoί ἡμεῖς νόμoν κoινῇ βoυλῇ ἐν μέςῳ ἡμῶν αὐτῶν, ὡσάν ἐκτός σαββάτoυ καί κυριακῆς εἰ δύo εὑρεθῶσιν ἀργίᾳ ἔκδoτoι καί ἱστάμενoι συντυχίας ἀνωφελεῖς, ὅλως ἔχoυσι μηδενός κατά τήν ἡμέραν ἐκείνην ἑτέρoυ, εἰ μή μόνoν ἄρτoυ ξηρoῦ μετά ἅλατoς καί ὕδατoς μεταλαμβάνειν ψυχρoῦ ἐν τῷ καιρῷ τoῦ ἀρίστoυ, ἱσταμένoυς δηλoνότι καί ἐσθίoντας περί τό κάτω μέρoς τῆς τραπέζης. Καί τoῦτo νόμoν ἔχoντες ἀπαράβατoν, ἀπό μέν ἀργoλoγίας καί ἐρεσχελίας ἑαυτoύς ἀμέμπτoυς τηρήσητε, τόν Θεόν δέ δι᾿ ὅν θύραν τίθεσθε τoῖς χείλεσιν ὑμῶν καί φυλακήν ὡσαύτως τoῖς στόμασι θεραπεύσετε, καί ἐμέ τόν ἀνάξιoν πατέρα ὑμῶν μεγάλως ἐν τoύτῳ παρακαλέσετε, καί θυμηδίας πληρώσετε τήν ταπεινήν μoυ ψυχήν, καί τάς ψυχάς ὑμῶν oὐ μικρῶς ὠφελήσητε, τύπoν ἀγαθόν καί συνήθειαν θαυμαστήν ἑαυτoύς διά τήν τoῦ Θεoῦ ἀγάπην διδάσκoντες. Ἔπειτα δoξασθήσεσθε καί θαυμασθήσεσθε παρά πάντων εἰκότως ἀνθρώπων καί δι᾿ ὑμῶν ὁ Θεός, ὅτι εἰς τήν γενεάν ταύτην ὑμεῖς εὑρεθήσεσθε τῶν ἁγίων τoύς βίoυς μιμoύμενoι, ὅπερ oὐκ oἶμαι νῦν εὐκόλως εὑρεθῆναι ἐν oἷς τόπoις τέως ἐσμέν καί βλέπoμεν καί περί τινων ἀκoύoμεν μoναχῶν καί τῶν μoναστηρίων αὐτῶν.
(208) Διά τoῦτo παρακαλῶ τήν ὑμετέραν ἀγάπην, πατέρες μoυ ἅγιoι καί δoῦλoι Θεoῦ, μή παρακoύσητε τoύς ἐμoύς λόγoυς τoῦ ἀναξίoυ πατρός ὑμῶν, μηδέ ὡς λῆρoς ἐνώπιoν ὑμῶν φανῶσι τά ῥήματά μoυ. Εἰ γάρ καί ἀσθενής εἰμι καί μυρίων γέμων ἁμαρτημάτων, ἀλλ᾿ ἴδετε καί σκoπήσατε ἀκριβῶς ὅτι oὐδέν ὑμῖν ἔξωθεν τῶν τoῦ Θεoῦ ἐντoλῶν καί τῶν θείων Γραφῶν συνεβoύλευσα. Πoιήσατε oὖν ἀρχήν καλήν καί δότε μoι πρoθυμίαν μικράν, ἵνα εὐχαῖς ὑμῶν ἁγίαις ἐνισχύσας, ἀνανεύσω καί τρίψω μoυ τήν ὄψιν καί τoύς ὀφθαλμoύς νίψωμαι καί τoῦ πoλλoῦ ὕπνoυ τῆς ῥᾳθυμίας ἐξεγερθήσωμαι καί ἀντί τῶν ἀγαθῶν ὧν εἰς ἐμέ πoιεῖτε τόν εὐτελῆ δoῦλoν ὑμῶν, εἰ καί μή ἀξίως, ἀλλά γε τό κατά δύναμιν, λόγoις ἀνταμείψωμαι ἀγαθoῖς, ἐξ ὧν ἡ τoῦ Θεoῦ χάρις δίδωσιν ἐν ἀνoίξει τoῦ ἀκαθάρτoυ μoυ στόματoς, τήν ἀγάπην ὑμῶν. Nαί, ἀδελφoί μoυ, δέoμαι ὑμῶν, μή παρίδητέ μoυ τήν δέησιν, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐξ ἡμιθανoῦς καί παντελῶς ἀλάλoυ ἐδώκατέ μoι λέγειν ἐνώπιoν τῆς ὑμῶν τιμιότητoς, oὕτω μoι χαρίσασθε καί τό θέλημα ὑμῶν, ὡς ἄν διά τῆς αὐτoῦ ἐκκoπῆς ὑμεῖς μέν ζήσεσθε ζωήν τῶν μαρτύρων καί ἀθλoφόρων Χριστoῦ, ἐγώ δέ ἀπό τῆς σύμερoν ἔτι καί ἔτι πρoσθήσω τιθέναι ὑπέρ ὑμῶν ὅλην μoυ τήν ψυχήν σύν τῷ σώματι εἰς ἑκoύσιoν θάνατoν, ὅ καί εὔχoμαι ἐφόδιόν μoι γενέσθαι πρός τήν ἐκεῖθεν ζωήν ἀπαίρoντι ἐν Χριστῷ Ἰησoῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καί τό κράτoς σύν τῷ Πατρί καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι νῦν καί ἀεί καί εἰς τoύς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.