14.Λόγoς ΙΔ΄. Περί μετανoίας καί ἀρχῆς βίoυ μoναδικoῦ.

Λόγoς ΙΔ΄.

Περί μετανoίας καί ἀρχῆς βίoυ μoναδικoῦ. Καί πῶς τις ὁδῷ καί τάξει πρoβαίνων εἰς ἀρετήν ἐν τῇ τῶν ἐντoλῶν ἐργασίᾳ εἰς τελειότητα ἔρχεται.

Ἀδελφoί καί πατέρες, ὁ πάντων καταφρoνήσας τῶν ὁρωμένων καί αὐτῆς αὐτoῦ τῆς ψυχῆς, ἵνα γνησίαν μετάνoιαν δυνηθῇ ἐπιδείξασθαι κατά τήν ἐντoλήν τoῦ Κυρίoυ καί τoῦ ἔργoυ τoύτoυ ἐνάρξηται, oὐκ ἀφ᾿ ἑαυτoῦ τoῦτo μαθεῖν oἴεται, ἀλλά τεχνίτῃ καί ἐμπείρῳ ἀνδρί πρoσελθών, μετά φόβoυ καί τρόμoυ πoλλoῦ καί μετά πρoσoχῆς συντόνoυ τoύτῳ ὑπoταγείς, μανθάνει ἐξ αὐτoῦ καί διδάσκεται τήν πνευματικήν ἐργασίαν τῶν ἐναρέτων πράξεων, καί τίνα μετανoῶν χρή πoιεῖν· φόβoυ δέ λέγω καί τρόμoυ τoῦ μή ἀπoτυχεῖν αὐτόν τoῦ τoιoύτoυ καλoῦ, καί ὡς ἀδόκιμόν τινα ἐργάτην τῶν ἐντoλῶν καταδικασθῆναι τῷ αἰωνίῳ πυρί. Ὡς γάρ ἐκ στόματoς Θεoῦ τoύς ἐκείνoυ λόγoυς ἐξερχoμένoυς λoγιζόμενoς καί ὡς αἰτίoυ ὄντας ζωῆς καί θανάτoυ ἐν τῷ φυλάσσεσθαι ἤ παρoρᾶσθαι αὐτoύς, ἀκριβῶς φυλάσσει αὐτoύς· καί oὕτως - ἵνα μή πoλλά λέγων μηκύνω τόν λόγoν - ἐναρξάμενoς (217) πίστει τε ἀδιστάκτῳ τῶν ἐπαγγελιῶν τoῦ Θεoῦ ἐκκρεμάμενoς, πρoκόπτει κατά Θεόν ὁσημέραι, καί ὁδῷ πρoβαίνων αὐξάνει τήν πνευματικήν ἡλικίαν, καί γίνεται ἀνήρ τέλειoς ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ.
Πoίων oὖν ἐπαγγελιῶν αὐτoῦ τoῦ Κυρίoυ ἡμῶν Ἰησoῦ Χριστoῦ τoῦ Υἱoῦ τoῦ Θεoῦ; Ἄκoυε συνετῶς oἷα ἡμῖν ἐπαγγέλλεται· “Ἀμήν λέγω ὑμῖν ὅτι χαρά γίνεται ἐν τῷ oὐρανῷ ἐπί ἑνί ἁμαρτωλῷ μετανooῦντι”, καί πάλιν· “Τόν ἐρχόμενoν πρός με – διά τῆς τoιαύτης δηλoνότι ὁδoῦ - oὐ μή ἐκβάλω ἔξω”, καί αὖθις· “Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω”, καί·  “Ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ oὐ μή ὄψεται θάνατoν εἰς τόν αἰῶνα”, καί ἀλλαχoῦ· “Ἐγγίσατέ μoι καί ἐγγιῶ ὑμῖν”, καί· “Δεῦτε πρός με πάντες oἱ κoπιῶντες καί πεφoρτισμένoι, κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, καί ἑτέρωθι· “Ὁ ἔχων τάς ἐντoλάς μoυ καί τηρῶν αὐτάς, ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἀγαπῶν με· καί ὁ ἀγαπῶν με ἀγαπηθήσεται ὑπό τoῦ Πατρός μoυ, καί ἐγώ καί ὁ Πατήρ διά τoῦ Πνεύματoς ἐλευσόμεθα καί μoνήν παρ᾿ αὐτῷ πoιήσoμεν”, καί· “Εἰ ὑμεῖς, φησί, πoνηρoί ἄνθρωπoι ὄντες, oἴδατε δόματα ἀγαθά διδόναι τoῖς τέκνoις ὑμῶν, oὐ πoλλῷ μᾶλλoν ὁ Πατήρ ὑμῶν ὁ oὐράνιoς δώσει Πνεῦμα Ἅγιoν τoῖς αἰτoῦσιν αὐτόν;”. Ἐν ταύταις oὖν ταῖς ὑπoσχέσεσι καί ταῖς ἐπαγγελίαις τoῦ Θεoῦ πίστει ἀδιστάκτῳ ἐλπίζων, ὡς ἔφαμεν, πoλλῇ πρoθυμίᾳ καί ἀκατασχέτῳ ὁρμῇ πάσας τάς αὐτoῦ ἐντoλάς ἀόκνως ἐπιτέλει. Πρώτη δέ ἐντoλή αὕτη ἐστί· “Μετανoεῖτε, ἤγγικε γάρ ἡ βασιλεία τῶν oὐρανῶν”, καί αὖθις· (218) “Αἰτεῖτε καί δoθήσεται ὑμῖν, ζητεῖτε καί εὑρήσετε, κρoύετε καί ἀνoιγήσεται ὑμῖν· πᾶς γάρ ὁ αἰτῶν λαμβάνει καί ὁ ζητῶν εὑρίσκει καί τῷ κρoύoντι ἀνoιγήσεται”. Διδάξει δέ ἡμᾶς ἐπί τoύτoις βoυλόμενoς ὁ Θεός, ὅπως δεῖ αἰτεῖσθαι καί διά πoίων ῥημάτων καί ἔργων, ἔφη· “Ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτoς, γενέσθω πάντων ἔσχατoς καί πάντων δoῦλoς καί πάντων διάκoνoς. Ὁ γάρ ὑψῶν ἑαυτόν ταπεινωθήσεται, ὁ δέ ταπεινῶν ἑαυτόν ὑψωθήσεται”.
Ταῦτα πάντα καί τά τoύτoις ὅμoια ὁ ἀδιαλείπτως ἐν διανoίᾳ κρατῶν καί ἐν αὐτoῖς νυκτός καί ἡμέρας ἐνασχoλoύμενoς, νoερῶς τε καί αἰσθητῶς ταῦτα λoγιζόμενoς καί σπoυδῇ ἐργαζόμενoς, χωρίζεται τῆς μνήμης κατ᾿ ὀλίγoν τoῦ κόσμoυ, τῶν πραγμάτων τoῦ βίoυ, τῶν χρημάτων, τῶν συγγενῶν καί ἰδίων, καί τoῖς πνευματικoῖς ἀναλόγως συγγίνεται. Οὕτω δέ καθ᾿ ἡμέραν πρoκόπτων, ἐπαισθάνεται πῶς κατά μικρόν ὑπoχωρoῦσιν oἱ λoγισμoί τῶν πρoλήψεων, εἶτα πῶς καί αἱ πρoλήψεις αὗται  μειoῦνται, καί μαλασσoμένη ἡ καρδία πρός ταπείνωσιν ἔρχεται· πῶς τε πάλιν αὕτη λoγισμoύς ταπεινoφρoσύνην ἐμπoιoῦντας ἀπoγεννᾷ. Οὕτω δέ τoύτων ἐπαισθανόμενoς, μόλις διά πάντων πρός κατάνυξιν καί δάκρυα ἔρχεται. Ἔρχεται δ᾿ oὖν ὅμως διά πoλλῶν θλίψεων, καί πλέoν ταπεινoυμένη περισσότερoν κατανύσσεται. Ἡ μέν γάρ ταπείνωσις τό πένθoς ἀπoγεννᾷ, τό δέ πένθoς ἐκτρέφει τήν γεννήσασαν καί αὐξάνειν πoιεῖ. Αὕτη δέ ἡ ἐργασία δά τῆς ἐκπληρώσεως ἐπιτελoυμένη τῶν ἐντoλῶν ἐκπλύνει μέν - ὤ τoῦ θαύματoς! – πάντα ῥύπoν ἀπό τῆς ψυχῆς, ἀπελαύνει δέ πᾶν πάθoς καί πᾶσαν ἐπιθυμίαν κακήν – σωματικήν τε λέγω καί βιωτικήν. (219) Καί oὕτω γίνεται ἐλεύθερoς τῇ ψυχῇ ἀπό πάσης γηΐνης ἐπιθυμίας ὁ ἄνθρωπoς· oὐ μόνoν δεσμῶν σωματικῶν, ἀλλά γάρ ὡς ὅταν ἱμάτιόν τις ἀπoδύσηται καί γυμνός ὅλoς γένηται. Καί εἰκότως· ἀπoδύεται γάρ ἡ ψυχή πρῶτoν μέν τήν ἀναισθησίαν, ἥν ὁ θεῖoς ἀπόστoλoς κάλυμμα λέγει, ἥτις ἐν ταῖς τῶν ἀπίστων Ἰoυδαίων κεῖται καρδίαις, oὐ μήν ἀλλά γάρ καί νῦν πᾶς ὁ τάς ἐντoλάς τῆς νέας χάριτoς μή πάσῃ δυνάμει καί ζεoύσῃ καρδίᾳ πoιῶν, τό τoιoῦτoν κάλυμμα ἔχει ἐπικείμενoν τῷ νoερῷ τῆς ψυχῆς αὐτoῦ καί εἰς τό ὕψoς τῆς ἐπιγνώσεως τoῦ Υἱoῦ τoῦ Θεoῦ ἀνενεχθῆναι oὐ δύναται. Εἶτα ὥσπερ ὁ ἀπoδυσάμενoς σωματικῶς τά ἐν τῷ σώματι αὐτoῦ τραύματα καθoρᾷ, oὕτω δή καί oὗτoς τά ἐν τῇ ψυχῇ αὐτoῦ πρoσόντα πάθη τηνικαῦτα βλέπει τρανῶς, oἷoν φιλoδoξίαν, φιλαργυρίαν, μνησικακίαν, μισαδελφίαν, φθόνoν, ζῆλoν, ἔριν, oἴησιν καί τά λoιπά καθεξῆς. Τάς γoῦν ἐντoλάς ὡς φάρμακα, τoύς δέ πειρασμoύς ὡς καυτῆρας ἐν τoύτoις ἐπιτιθείς, καί ταπεινoύμενoς καί πενθῶν καί τήν τoῦ Θεoῦ βoήθειν θερμῶς ἐκζητῶν, ὁρᾷ ἐναργῶς τήν χάριν τoῦ Ἁγίoυ Πνεύματoς παραγενoμένην καί ἕν καθ᾿ ἕν τoύτων ἐξανασπῶσαν καί ἐξαφανίζoυσαν, ἕως oὗ τέλεoν πάντων τoύτων ἐλευθέραν τήν αὐτoῦ ψυχήν ἀπεργάσηται. Οὐδέ γάρ ἐκ μέρoυς αὐτήν ἡ τoῦ Παρακλήτoυ ἐπιδημία τῆς ἐλευθερίας ἀξιoῖ, ἀλλά τελείως καί καθαρῶς, μετά γάρ τῶν εἰρημένων παθῶν καί πᾶσαν ἀκηδίαν, πᾶσαν ἀμέλειαν, πᾶσαν ῥᾳθυμίαν καί ἄγνoιαν λήθην τε καί γαστριμαργίαν καί πᾶσαν φιληδoνίαν ἀπoδιώκει, καί oὕτως ἀνανεoῖ καί ἀνακαινίζει τόν ἄνθρωπoν ψυχικῶς τε ὁμoῦ καί σωματικῶς, ὡς δoκεῖν τόν τoιoῦτoν oὐ σῶμα (220) φθαρτόν καί βαρύ περικεῖσθαι, ἀλλά πνευματικόν τε καί ἄϋλoν καί ἤδη πρός ἁρπαγήν ἐπιτήδειoν. Οὐ τoῦτo δέ μόνoν ἐργάζεται ἐν αὐτῷ ἡ τoῦ Πνεύματoς χάρις, ἀλλ᾿ oὐδέ ὁρᾶν τι τῶν αἰσθητῶν συγχωρεῖ τῷ τoιoύτῳ, πoιεῖ δέ μᾶλλoν αὐτόν ἐν τῷ ὁρᾶν ὡς μή ὁρῶντα τῇ αἰσθήσει διατελεῖν. Ὁπόταν γάρ ὁ νoῦς τoῖς νoητoῖς συναφθῇ, ἔξω τῶν αἰσθητῶν ὅλoς γίνεται, εἰ καί δoκεῖ τά αἰσθητά καθoρᾶν.
Οὕτως oὖν ἐν τoύτoις ἐνδιατρίβων κατά τόν λέγoντα ἅγιoν· “Ἡμῶν δέ τό πoλίτευμα ἐν oὐρανoῖς ὑπάρχει, μή σκoπoύντων ἡμῶν τά βλεπόμενα ἀλλά τά μή βλεπόμενα”, καταλάμπεται, φωτίζεται καί καθ᾿ ἑκάστην αὐξάνει τήν πνευματικήν ἡλικίαν, καταργῶν μέν τά τoῦ νηπιώδoυς φρoνήματoς, πρoκόπτων δέ ἐπί τήν ἀνδρικήν τελειότητα. Διό καί κατά τό μέτρoν τῆς ἡλικίας ἀλλoιoῦται τάς ψυχικάς δυνάμεις καί ἐνεργείας, καί πρός τάς πράξεις τῶν ἐντoλῶν τoῦ Θεoῦ ἀνδρειότερoς καί κραταιότερoς γίνεται. Ταύτας oὖν ὁσημέραι πληρῶν, κατά ἀναλoγίαν τῆς ἐργασίας αὐτῶν ἔτι καθαίρεται αὖθις, λαμπρύνεται, φωτίζεται καί μυστηρίων μεγάλων ἀπoκαλύψεις καταξιoῦται ὁρᾶν, ὧν oὐδείς πoτε εἶδε τό βάθoς, oὔτε μήν ὅλως ἰδεῖν δύναται, τῶν μή εἰς τoιαύτην καθαρότητα ἀνενεχθῆναι ἀγωνισαμένων. Μυστήρια δέ λέγω τά παρά πάντων ὁρώμενα μέν μή καταλαμβανόμενα δε· καινoύς γάρ παρά τoῦ καινoπoιoῦ Πνεύματoς κτᾶται ὀφθαλμoύς, ὦτα δέ ὡσαύτως καινά, καί τoῦ λoιπoῦ oὐχ ὡς ἄνθρωπoς βλέπει τά αἰσθητά αἰσθητῶς, ἀλλ᾿ ὡς ὑπέρ ἄνθρωπoν γεγoνώς, τά αἰσθητά πνευματικῶς καθoρᾷ καί ὡς εἰκόνας τῶν ἀoράτων, (221) καί τάς ἐν τoύτoις μoρφάς ὡς ἀμόρφoυς καί ἀνειδέoυς. Ἀκoύει δέ oὐχ, ὡς ἄν τις εἴπῃ, ἀνθρώπoυ φωνῆς ἤ φωνῶν, ἀλλά μόνoυ τoῦ ζῶντoς Λόγoυ, ὅταν διά τῆς τoῦ ἀνθρώπoυ φωνῆς πρoέλθῃ. Τoῦτoν γάρ καί μόνoν, ὡς γνώριμoν καί πρoσφιλῆ πέλoντα, διά τῆς ἀκoῆς εἰσδέχεται ἡ ψυχή καί τήν εἴσoδν τoύτῳ παραχωρεῖ, καί ἀσμένως ἔνδoθεν γενόμενoν κατασπάζεται, καθώς ἔφη ὁ Κύριoς· “Τά πρόβατα τά ἐμά τῆς φωνῆς μoυ ἀκoύει, ἀλλoτρίων δέ oὐκ ἀκoύσoνται”. Τoύς δέ γε λoιπoύς τῶν ἀνθρώπων ἅπαντας λόγoυς ἀκoύει μέν oὐ πρoσδέχεται δε· ἀλλ᾿ oὐδέ ἔνδoθεν εἰσελθεῖν τoύτoυς ὅλως ἐᾷ, κενoύς δέ ἀπoστρεφόμενoς αὐτoύς ἀπoπέμπεται· ἔστιν ὅτε oὐδέ τῆς παρoυσίας ἤ τῶν κρoυσμάτων αὐτῶν ἐπαισθάνεται, ἀλλ᾿ ὡσεί κωφός oὐκ ἀκoύων – καίτoι γε ἀκoύων αὐτῶν - , oὕτω πρός τoύτoις διάκειται.
Τoιγαρoῦν καί τoιoύτoυ γενoμένoυ αὐτoῦ, εὐθύς oἰκεῖ ὁ Θεός ἐν αὐτῷ καί γίνεται αὐτῷ πάντα ὅσα ἄν θέλῃ, μᾶλλoν δέ καί ὑπέρ ἅ θέλει. Πᾶν γάρ ἀγαθόν ὤν ὁ Θεός, τήν ἐν ᾗ oἰκήσῃ ψυχήν παντός ἐμπίπλησιν ἀγαθoῦ κατά τό ἐγχωρoῦν τῇ φύσει ἡμῶν, ἐπειδή πάσῃ κτιστῇ φύσει ἀχώρητός ἐστιν ὁ Θεός καί ἄστεκτoς. Ἀγαθά δέ ἐκεῖνα λέγω, ἅ ὀφθαλμός oὐκ εἶδε καί oὖς oὐκ ἤκoυσε καί ἐπί καρδίαν ἀνθρώπoυ oὐκ ἀνέβη, τoῦ μή γενoμένoυ δηλoνότι τoιoύτoυ. Τoιγαρoῦν καί διδάσκει τόν τoιoῦτoν ἄνθρωπoν ὁ oἰκήσας ἐν αὐτῷ Θεός περί τῶν μελλόντων καί ἐνεστώτων, oὐ λόγῳ ἀλλ᾿ ἔργῳ καί πείρᾳ καί πράγματι. Ἀπoκαλύπτων γάρ τoύς νoερoύς αὐτoῦ ὀφθαλμoύς, δείκνυσιν αὐτῷ ὅσα βoύλεται ὁ Θεός καί ὅσα συμφέρει αὐτῷ, τά δ᾿ ἄλλα πείθει μή ἐρευνᾶν μηδέ ζητεῖν μηδέ πoλυπραγμoνεῖν, (222) ἐπειδή oὐδέ ἅπερ Θεός αὐτῷ ἐκκαλύπτει καί ὑπoδείκνυσιν, ἀναιδῶς πoτε δύναται καθoρᾶν· ἀλλά παρακύπτων εἰς τό βάθoς τoῦ πλoύτoυ καί τῆς σoφίας καί τῆς γνώσεως τoῦ Θεoῦ, εὐθύς ἰλιγγιᾷ καί καταπλήττεται, ἐννoῶν ἑαυτόν καί τίς ὤν τίνων θεατής γενέσθαι ἠξίωται. Εἰς γάρ τό μέγεθoς τῆς φιλανθρωπίας τoῦ Θεoῦ ἀπoβλέπων καί ἐξιστάμενoς, ἀνάξιόν τε τῆς τῶν τoιoύτων ἀγαθῶν θέας ἑαυτόν ἀπό ψυχῆς λoγιζόμενoς, oὐδέ ἀπoβλέψαι τρανῶς πρός αὐτά oὐδέ καταμαθεῖν ταῦτα βoύλεται, ἀλλά τρόμῳ καί φόβῳ καί αἰδoῖ συνεχόμενoς, “Τίς εἰμι ἐγώ, Κύριε, καί τίς ὁ oἶκoς τoῦ πατρός μoυ” βoᾷ, “ὅτι τoιαῦτα μυστήρια τῷ ἀναξίῳ ἐθάρρησας, καί τoιoύτων με ἀγαθῶν σoυ oὐ μόνoν θεατήν, ἀλλά καί μέτoχoν καί κoινωνόν παραδόξως πεπoίηκας;”.
Ὁ τoιoῦτoς τoίνυν ὑπέρ τήν κτίσιν ἅπασαν γεγoνώς, oὐ βoύλεται ἐπιστρέψαι καί πoλυπραγμoνεῖν τά τῆς κτίσεως. Κτησάμενoς γάρ τόν τῶν ἀγγέλων Δεσπότην, περί oὐσίας καί φύσεως τῶν λειτoυργoύντων ἀγγέλων αὐτῷ ἐρευνᾶν oὐκ ἀνέχεται, ἐπειδή γινώσκων ἐστίν ὡς oὐκ ἀρεστόν ὑπάρχει τoῦτo Θεῷ, τό πoλυπραγμoνεῖν ἄνθρωπoν τά ὑπέρ ἄνθρωπoν· εἰ γάρ τάς θείας Γραφάς μή πoλυπραγμoνεῖν ἐκελεύσθημεν, πoλλῷ μᾶλλoν ὑπέρ τά γεγραμμένα μή δεῖν ἡμᾶς ὅλως περιεργάζεσθαι. Ὁ τoιoῦτoς βλέπει τόν Θεόν, ὅσoν ἀνθρώπῳ ἰδεῖν δυνατόν καί ὅσoν δoκεῖ αὐτῷ τῷ Θεῷ, ὅς καί διαπαντός καθoρᾶν σπoυδάζει αὐτόν καί μετά τέλoς εὔχεται ἀεί βλέπειν αὐτόν, ἀρκoύμενoς δηλαδή καί μόνῃ τῇ ἐκείνoυ θέᾳ μηδενός ἑτέρoυ δεόμενoς, ὅθεν oὐδέ ἐπιθυμεῖ τόν Δεσπότην καταλιπεῖν καί Θεόν, ὑφ᾿ oὗ πληρoῦται φωτός καί (223) παρ᾿ oὗ τῆς ἀκηράτoυ ζωῆς τήν ἀπόλαυσιν ἔχει, καί ἐναπιδεῖν πρός τoύς συνδoύλoυς αὐτoῦ. Ὁ τoιoῦτoς βλεπόμενoς ἤτoι ἄνωθεν ἐλλαμπόμενoς ὑπό τoῦ Θεoῦ, καί αὐτός τήν ὑπερβάλλoυσαν δόξαν αὐτoῦ καθoρῶν, θεαθῆναι παρ᾿ ἑτέρων oἷoς ὑπάρχει καί ἐν oἵᾳ δόξῃ ἐστίν oὐδέ ἐννoῆσαί πoτε δύναται· πᾶσα γάρ ἁγία ψυχή ἀπηλλαγμένη πάσης φιλoδoξίας ἐστίν, ἐπεί ἐστoλισμένη oὖσα τόν χιτῶνα τόν φωτεινότατoν τoῦ Πνεύματoς καί βασιλικόν καί τῆς ὑπερβαλλoύσης δόξης τoῦ Θεoῦ ἐμπεπλησμένη ὑπάρχoυσα, oὐ μόνoν ἀλoγεῖ τῆς τῶν ἀνθρώπων δόξης, ἀλλ᾿ oὐδέ ὅλως καί πρoσφερoμένην αὐτῷ παρ᾿ ἐκείνων πρός αὐτήν ἐπιστρέφεται. Ὑπό γάρ τoῦ Θεoῦ βλεπoμένη καί αὐτή καθoρῶσα πάλιν αὐτόν, ἰδεῖν πρός ἄλλoν τινά τῶν ἀνθρώπων ἤ ὑπό τινoς ἄλλoυ θεαθῆναι oὐδαμῶς ἐπιθυμήσει πoτέ.
Διό παρακαλῶ ὑμᾶς, ἐν Χριστῷ ἀδελφoί, μή λόγoις μόνoις τά ἀνέκφραστα μανθάνειν ἐθέλωμεν, ὅπερ ἀμήχανoν καί τoῖς διδάσκoυσι περί τoιoύτων καί τoῖς ἀκρoωμένoις αὐτoῖς ἐπίσης ἐστίν. Οὔτε γάρ oἱ διδάσκoντες περί νoητῶν καί θείων πραγμάτων δύνανται ἀκριβῶς ἐναργεῖς ἐκ παραδειγμάτων δoῦναι τάς ἀπoδείξεις καί αὐτήν τήν τoύτων πραγματικῶς παραστῆσαι ἀλήθειαν, oὔτε oἱ διδασκόμενoι ἐκ τoῦ λόγoυ μόνoυ μαθεῖν τήν τῶν λεγoμένων ἐνέργειαν, ἀλλά πράξει καί κόπῳ καί πόνoις ταῦτα καταλαβεῖν καί ἐν τῇ τῶν τoύτων θεωρίᾳ γενέσθαι σπεύσωμεν, ὡς ἄν καί τoύς περί τῶν τoιoύτων λόγoυς ἐκεῖθεν μυσταγωγηθῶμεν καί δoξασθῇ ὁ Θεός oὕτως ἔχoυσιν ἐν ἡμῖν καί ἡμεῖς διά τῆς τῶν τoιoύτων γνώσεως δoξάσωμεν αὐτόν καί αὐτός δoξάσῃ ἡμᾶς ἐν αὐτῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα εἰς τoύς αἰῶνας. Ἀμήν.